Systemd, modern Linux dağıtımlarının kalbidir. Sistem açılışından servislerin yönetimine kadar her şeyi kontrol eder. Eski SysV init'in yerini alan systemd, paralel başlatma, bağımlılık yönetimi ve gelişmiş izleme özellikleri sunar. Systemd Nedir?
Systemd, Linux için sistem ve servis yöneticisidir. PID 1 olarak çalışır - sistemde başlayan ilk süreçtir. Görevleri:
- Sistemin açılışını yönetme
- Servisleri başlatma ve durdurma
- Bağımlılıkları çözme
- Log toplama (journald)
- Zamanlı görevler (timer)
- Ağ yapılandırması (networkd)
Unit Kavramı
Systemd'de her şey "unit" olarak adlandırılır. Farklı türleri vardır:
.service: Servisler (nginx, mysql, ssh) .socket: Ağ soketleri .timer: Zamanlanmış görevler .mount: Dosya sistemi bağlama noktaları .target: Unit grupları (multi-user.target) .device: Donanım aygıtları
En çok .service unit'leriyle çalışırsınız.
systemctl Temellerisystemctl, systemd'yi kontrol eden ana komuttur.
Servis Durumu
sudo systemctl status nginxÇıktıda servsin aktif mi, ne zaman başladığı, PID'si ve son log satırları görünür.
Servis Başlatma ve Durdurma
sudo systemctl start nginx sudo systemctl stop nginx sudo systemctl restart nginx
Yapılandırma değişikliği sonrası (tam yeniden başlatma olmadan):
sudo systemctl reload nginxReload desteklemiyorsa:
sudo systemctl reload-or-restart nginxServisi Etkinleştirme
Açılışta otomatik başlaması için:
sudo systemctl enable nginxEtkinleştir ve hemen başlat:
sudo systemctl enable --now nginxOtomatik başlatmayı kapat:
sudo systemctl disable nginxServis Listesi
Tüm servisleri listele:
systemctl list-units --type=serviceAktif servisleri:
systemctl list-units --type=service --state=runningEtkinleştirilmiş servisleri:
systemctl list-unit-files --type=service --state=enabledBaşarısız servisleri:
systemctl --failedServis Durumu Kontrolleri
Servis çalışıyor mu:
systemctl is-active nginxEtkin mi (açılışta başlar mı):
systemctl is-enabled nginxScript'lerde kullanım:
if systemctl is-active --quiet nginx; then echo "Nginx çalışıyor" fi
Unit Dosyaları
Unit dosyaları servisin nasıl çalışacağını tanımlar.
Dosya Konumları
/lib/systemd/system/: Paket yöneticisinin yüklediği dosyalar /etc/systemd/system/: Özel yapılandırmalar (öncelikli) /run/systemd/system/: Çalışma zamanı (geçici)
Dosya yapısını görme:
systemctl cat nginxDosya yolunu bulma:
systemctl show nginx -p FragmentPathBasit Service Dosyası
Kendi servisinizi oluşturmak için /etc/systemd/system/myapp.service:
[Unit] Description=My Application After=network.target
[Service] Type=simple User=myuser WorkingDirectory=/opt/myapp ExecStart=/opt/myapp/start.sh Restart=on-failure RestartSec=5
[Install] WantedBy=multi-user.target
Bölümler
[Unit]: Açıklama ve bağımlılıklar
- Description: Servis açıklaması
- After: Bu unit'lerden sonra başla
- Requires: Zorunlu bağımlılıklar
- Wants: Opsiyonel bağımlılıklar
[Service]: Çalışma parametreleri
- Type: simple, forking, oneshot, notify
- User/Group: Çalışacağı kullanıcı
- WorkingDirectory: Çalışma dizini
- ExecStart: Başlatma komutu
- ExecStop: Durdurma komutu
- ExecReload: Reload komutu
- Restart: Yeniden başlatma politikası
- RestartSec: Restart bekleme süresi
[Install]: Etkinleştirme ayarları - WantedBy: Hangi target'a bağlı
Type Seçenekleri
simple: Varsayılan. ExecStart süreci ana süreçtir. forking: Süreç kendini fork'lar (eski daemon'lar). oneshot: Bir kez çalışır ve biter. notify: Hazır olduğunda systemd'ye bildirir.
Restart Politikaları
no: Yeniden başlatma on-failure: Hatalı çıkışta yeniden başlat always: Her zaman yeniden başlat on-abnormal: Sinyal veya timeout'ta yeniden başlat
Daemon-reload
Unit dosyası oluşturduktan veya değiştirdikten sonra:
sudo systemctl daemon-reloadBu kritiktir - yapmadan servis düzgün çalışmaz.
Node.js Uygulama Örneği
/etc/systemd/system/nodeapp.service:
[Unit] Description=Node.js Application After=network.target
[Service] Type=simple User=nodeapp WorkingDirectory=/var/www/nodeapp ExecStart=/usr/bin/node /var/www/nodeapp/server.js Restart=always RestartSec=10 Environment=NODE_ENV=production Environment=PORT=3000
[Install] WantedBy=multi-user.target
Etkinleştirme:
sudo systemctl daemon-reload sudo systemctl enable --now nodeapp sudo systemctl status nodeapp
Unit Dosyalarını Düzenleme
Paket tarafından sağlanan dosyaları doğrudan düzenlemeyin. Override kullanın:
sudo systemctl edit nginxBu /etc/systemd/system/nginx.service.d/override.conf dosyası oluşturur.
Örnek override:
[Service] TimeoutStartSec=90 LimitNOFILE=65536
Tam dosyayı düzenlemek için:
sudo systemctl edit --full nginxMasking
Bir servisi tamamen engellemek için:
sudo systemctl mask nginxMask kaldırma:
sudo systemctl unmask nginxMask, unit dosyasını /dev/null'a bağlar. enable veya start çalışmaz.
Journalctl ile Log İzleme
Systemd logları journald tarafından toplanır.
Temel Kullanım
Servis logları:
journalctl -u nginxSon 50 satır:
journalctl -u nginx -n 50Canlı takip:
journalctl -u nginx -fBugünkü loglar:
journalctl -u nginx --since todayHata logları:
journalctl -u nginx -p errSistem geneli:
journalctl -b # Bu boot journalctl -b -1 # Önceki boot
Targets (Çalışma Seviyeleri)
Target'lar, eski runlevel'lerin karşılığıdır.
Yaygın target'lar:
- poweroff.target: Sistem kapatma
- rescue.target: Tek kullanıcı mod
- multi-user.target: Çok kullanıcılı (GUI yok)
- graphical.target: GUI ile
Mevcut target:
systemctl get-defaultVarsayılan target ayarlama:
sudo systemctl set-default multi-user.targetTarget'a geçiş:
sudo systemctl isolate rescue.targetTimer'lar (Cron Alternatifi)
Systemd timer'ları cron işlerinin yerini alabilir.
Örnek timer (/etc/systemd/system/backup.timer):
[Unit] Description=Daily Backup Timer
[Timer] OnCalendar=daily Persistent=true
[Install] WantedBy=timers.target
İlişkili servis (/etc/systemd/system/backup.service):
[Unit] Description=Backup Service
[Service] Type=oneshot ExecStart=/usr/local/bin/backup.sh
Etkinleştirme:
sudo systemctl enable --now backup.timerTimer listesi:
systemctl list-timersSorun Giderme
Servis başlamıyor:
# Durumu kontrol systemctl status servis
# Detaylı loglar journalctl -u servis -n 100
# Unit dosyası syntax kontrolü systemd-analyze verify /etc/systemd/system/servis.service
Bağımlılık kontrolü:
systemctl list-dependencies nginxBoot analizi:
systemd-analyze systemd-analyze blame
Yazan Celil Uyanikoglu
25 yıldır bilgi işlem piyasasında farklı dallarda uzmanlaşan bir Bilgisayar Mühendisi
Henüz yorum yok.
Sohbete katıl. Yorumlar yayınlanmadan önce moderasyondan geçer.