Hreflang Etiketi Nedir? Çok Dilli SEO Rehberi

Türkiye'den giren bir kullanıcıya İspanyolca bir sayfa gösteren site, o kullanıcıyı büyük ihtimalle daha ilk saniyede kaybeder. Çok dilli sitelerde bu hatayı önlemenin standart yöntemi hreflang etiketi. Bu rehberde etiketin sözdizimini, üç uygulama yöntemini ve en sık düşülen tuzakları anlatıyorum.

Hreflang teknik olarak basit görünür ama detayında hataya çok açık bir konudur. Tek bir yanlış kod ya da eksik karşılıklı bağlantı, tüm uygulamayı etkisiz bırakabilir.

Hreflang Ne İşe Yarar

Hreflang, bir sayfanın hangi dil ve bölge için hazırlandığını arama motoruna bildiren bir HTML özniteliğidir. "Hyperlink reference language" ifadesinin kısaltmasıdır ve aynı içeriğin farklı dil sürümleri arasındaki ilişkiyi tanımlar; Google bu sayede kullanıcının diline ve konumuna göre en uygun sürümü gösterebilir.

Etiketin asıl görevi, yinelenen içerik sorununu önlemektir. Aynı makalenin Türkçe ve İngilizce sürümü, işaretleme yoksa arama motoru tarafından kopya içerik olarak değerlendirilebilir. Hreflang, bu sürümlerin aynı içeriğin dil varyasyonları olduğunu açıkça belirterek sorunu ortadan kaldırır. Güncel uygulama kurallarına Google Arama Merkezi dokümantasyonundan ulaşabilirsiniz.

Bir çeviri aracı veya CMS eklentisi kullanıyorsanız, çoğu modern sistem hreflang bloklarını otomatik üretir. Yine de üretilen kodu en az bir kez Rich Results Test gibi bir araçla elle doğrulamak gerekir; eklentinin sessizce hatalı kod ürettiği durumlar yaygındır.

Sözdizimi ve Dil Kodları

Her hreflang etiketi bir dil kodu ve isteğe bağlı bir bölge kodundan oluşur. Dil kodları ISO 639-1 standardına göre küçük harfle yazılır (tr, en, de); bölge kodları ISO 3166-1 Alpha-2 standardına göre büyük harfle yazılır ve tire ile ayrılır (tr-TR, en-US, en-GB).

<link rel="alternate" hreflang="tr-TR" href="https://example.com/tr/" />
<link rel="alternate" hreflang="en-US" href="https://example.com/en/" />
<link rel="alternate" hreflang="x-default" href="https://example.com/" />

x-default özel bir değerdir; kullanıcının dili hiçbir sürümle eşleşmediğinde gösterilecek varsayılan sayfayı belirtir, genelde bir dil seçim ekranı ya da en yaygın sürüm için kullanılır. Bu üç satır birlikte, aynı içeriğin üç farklı hedef kitleye nasıl sunulacağını tanımlar.

Üç Uygulama Yöntemi

Hreflang'i uygulamanın üç yolu var. En yaygın kullanılanı, etiketleri doğrudan sayfanın bölümüne eklemek; küçük ve orta ölçekli siteler için en pratik yöntem budur. İkinci yöntem, bilgiyi HTTP başlıkları üzerinden sunmaktır; özellikle PDF gibi HTML etiketi taşıyamayan dosyalarda kullanılır ve sunucu tarafında ayrı bir yapılandırma gerektirir.

Üçüncü yöntem, hreflang bilgisini XML site haritasında toplu biçimde belirtmektir:

<url>
  <loc>https://example.com/tr/urun</loc>
  <xhtml:link rel="alternate" hreflang="en-US" href="https://example.com/en/product" />
</url>

Bu yaklaşım, binlerce sayfası olan büyük sitelerde tercih edilir; çünkü tüm ilişkileri tek bir merkezi dosyada yönetmeyi sağlar, sayfa sayfa etiket eklemeye gerek kalmaz. Hangi yöntemin seçileceği, sitenin büyüklüğüne ve teknik altyapısına bağlıdır.

Büyük ölçekli bir alan adı stratejisi belirlerken de üç seçenek var: ayrı ülke alan adları (.de, .fr), alt alan adları (de.example.com) ya da alt dizinler (example.com/de/). Alt dizin yaklaşımı genelde en az teknik yük getiren seçenektir; çünkü tüm sürümler aynı alan adının otoritesinden faydalanır.

Karşılıklılık Kuralı

Hreflang'in en sık ihlal edilen kuralı karşılıklılıktır. A sayfası B sayfasına hreflang ile işaret ediyorsa, B sayfası da A'ya geri işaret etmek zorundadır; ilişki tek yönlü olamaz. Türkçe sayfa İngilizce sayfaya bağlanıyor ama İngilizce sayfa geri bağlanmıyorsa, Google bu ilişkiyi tamamen yok sayar.

Her sayfanın kendisine de işaret eden bir etiket (self-referencing) taşıması gerekir; yani Türkçe sayfa, diğer dillerin yanı sıra kendi Türkçe adresine de işaret etmelidir. Bu iki kural bir araya geldiğinde, üç dilli bir sitede her sayfa üç etiket taşır: kendine ve diğer iki sürüme.

Çok dilli SEO'da hreflang tek başına yeterli değildir; içeriğin gerçekten yerelleştirilmiş olması, yani düz çeviri değil hedef kültüre uyarlanmış olması da kullanıcı güvenini kazanmada belirleyicidir. Mekanik bir çeviri metni, doğru hreflang etiketiyle bile hedef kitlede aynı etkiyi yaratmaz.

<!-- Türkçe sayfada -->
<link rel="alternate" hreflang="tr-TR" href="https://example.com/tr/" />
<link rel="alternate" hreflang="en-US" href="https://example.com/en/" />
<link rel="alternate" hreflang="de-DE" href="https://example.com/de/" />

Aynı üç satır, İngilizce ve Almanca sayfalarda da kendi sırasına göre tekrarlanmalıdır. Bu tekrar sıkıcı görünse de, karşılıklılığın garantisi budur.

Sık Yapılan Hatalar

En yaygın hata, yanlış bölge kodu kullanmaktır; İngiltere için "UK" değil "GB" doğru koddur, çünkü ISO 3166-1 Alpha-2 standardı öyle tanımlar. Bir diğer hata, göreceli adres kullanmaktır: hreflang etiketleri her zaman protokolü de içeren tam ve mutlak URL taşımalıdır, /en/ gibi göreceli bir yol geçersiz sayılır.

Dil ve bölge kodlarını karıştırmak da sık görülen bir sorundur; sıralama önemlidir, önce küçük harfli dil kodu, sonra tire, sonra büyük harfli bölge kodu gelir. Yalnızca bölge kodu belirtip dil kodunu atlamak da geçersizdir, her etiket mutlaka bir dil koduyla başlamalıdır.

Kanonik Etiketle Uyum

Hreflang ve kanonik (canonical) etiket birlikte çalışır ama karıştırılmamalıdır. Kanonik etiket bir içeriğin tercih edilen sürümünü belirtirken, hreflang farklı dil sürümleri arasındaki ilişkiyi tanımlar. Temel kural şudur: her dil sürümü kendisini kanonik olarak göstermelidir; Türkçe sayfa, kanonik etiketinde İngilizce sürümü göstermemelidir.

<link rel="canonical" href="https://example.com/tr/urun" />

Türkçe sayfanın kanonik etiketi kendi Türkçe adresine işaret etmelidir. Aksi hâlde Google'a "bu sayfa asıl sürüm değil" sinyali verilmiş olur ve sayfa arama sonuçlarından düşebilir. Bu hata, çok dilli sitelerde görünürlük kaybının en sık nedenlerinden biridir.

İzleme ve Bakım

Hreflang uygulandıktan sonra, Search Console'daki uluslararası hedefleme raporu, eksik karşılıklı etiketleri ve hatalı kodları gösterir. Yeni bir dil sürümü eklendiğinde, mevcut tüm sayfalardaki hreflang bloklarının da güncellenmesi gerekir; bu adımı atlamak, uygulamanın zamanla tutarsızlaşmasına yol açar.

Analitik verilerini incelemek de faydalıdır: farklı bölgelerden gelen trafiğin doğru dil sürümüne yönlendirilip yönlendirilmediğini kontrol etmek, sorunları erken yakalamanın en somut yoludur. Büyük ve sık güncellenen sitelerde bu kontrolü üç ayda bir tekrarlamak, hreflang'in doğru çalışmaya devam ettiğinden emin olmanın pratik bir yoludur.

Çok dilli bir sitede hreflang'i doğru kurmak tek seferlik bir görev değildir; her yeni sayfa, her yeni dil sürümü, mevcut ağın yeniden gözden geçirilmesini gerektirir. Bu bakım yükünü baştan kabul etmek, uzun vadede sürpriz bir görünürlük kaybı yaşamamanın en güvenli yoludur.

Yazan Celil Uyanikoglu

Bilgisayar mühendisiyim; 25 yılı aşkın süredir bilgi işlem sektörünün içindeyim. Bu blogu 2020'de, işimde her gün karşılaştığım sorunların çözümlerini bir yere yazmak için açtım: Linux, güvenlik, tarayıcılar, yapay zeka araçları. Yazdığım her rehberi önce kendi bilgisayarımda ya da sunucumda deniyorum; çalıştığını görmediğim adımı yayınlamam. Hatalı ya da eskimiş bir şey görürsen iletişim sayfasından yaz — düzeltirim.